paper sculptures

 

Towers of Insanity – Patrick Villas

De keuze van het onderwerp is in de hedendaagse kunst een persoonlijke zaak en komt vaak voort uit iemands Levenswandel, maar dat betekent niet dat men die persoon aan een soort psychoanalyse moet te onderwerpen.

Thema’s vallen niet samen met de onderwerpen die iemand in zijn werk hanteert. Een thema is een overkoepelend betekenisveld dat de gebruikte onderwerpen en motieven met elkaar verbindt. Hoewel vele kunstenaars, maar ook wetenschappers een centraal thema hebben, is het ook mogelijk dat iemand meerdere thema’s heeft die in een hiërarchische, dialectische of een andere verhouding tot elkaar staan.

Kunstenaars zijn soms hun hele leven bezig met een centrale vraag of thema en ze krijgen er vaak slechts ten dele vat op. Telkens doemt een glimp ervan op in een werk, bijvoorbeeld in een onderwerp om nieuwe vragen en problemen op te werpen en dan weer enigszins te vervagen. Sommige kunstenaars hebben meer greep op hun thema dan anderen, maar zich geheel bewust zijn van de grootte, de diepgang of de implicaties van het thema is bijna onmogelijk.

Thema’s komen, net als de onderwerpen die ze overkoepelen, voort uit de biografie en de cultuur, maar ze vertonen zich in op een heel specifieke wijze een in een persoonlijke stijl.

Themavorming  is geen objectieve weergave van wat er in iemands leven echt gebeurd is, maar zit tussen fictieve verhalen, zoals romans, en ware verhalen, zoals journalistieke verhandelingen in. In deze verhalen wordt de identiteit gevormd en bij het vertellen van het levensverhaal steeds weer bijgesteld en verder geconstrueerd. Het materiaal voor de constructie komt voort uit gebeurtenissen tijdens iemands leven, voorbeelden uit andere verhalen, zoals de familiegeschiedenis, maar ook de regels en conventies van de cultuur waarbinnen men leeft. Zelfs games.  Games hebben in onze beeldcultuur een sterke aantrekkingskracht.

Met hun onderwerpen nemen kunstenaars deel aan de cultuur en bieden hun publiek zo mogelijkheden om hun werk te beleven en te interpreteren. Het originele in het kunstwerk is dus niet zozeer het onderwerp zelf, maar het accent dat op delen ervan gelegd wordt, de combinaties van elementen die zijn aangegaan en de bewerkingen van de onderwerpen. Met andere woorden, het gaat erom hoe het onderwerp vorm gekregen heeft in het werk.

Door de gerealiseerde verbanden tussen het onderwerp en de gebruikte materialen en technieken kunnen in de interpretatie juist nieuwe betekenissen ontstaan. Iemand die het onderwerp dus niet van belang acht in een kunstwerk, kan dat werk wel bekijken, maar wat betekenissen betreft niet interpreteren.

Dit  is een bewerking van het artikel: K. Herzog, ‘De kunstenaar en zijn thema’, in K. Herzog, Show me the moves, Opstellen voor de MFA Schilderkunst van het Frank Mohr Instituut, Groningen 2005.